در حالت عادی، دندان های سالم و منظم در حالتی قرار دارند که دندان های بالایی در جهت عمودی در حدود 25 درصد از سطح دندان های پایینی را می پوشانند. اما در این میان، افرادی هستند که به مشکل اپن بایت مبتلا هستند که در این صورت دندان های بالا و پایین همرسی ندارند.
اپن بایت حالتی از نامرتبی دندان ها یا به اصطلاح مال اکلوژن است که در طی آن، دندان های فک بالا و پایین و در حالت کلی، دندان های مقابل هم، در ردیف های بالا و پاین به علت بی نظمی دندان ها به درستی روی یکدیگر قرار نمی گیرند یا به هم نمی رسند. متخصص ارتودنسی می تواند این مشکل را درمان کند.
بهترین راه برای پیشگیری از ایجاد مشکل اپن بایت این است که از همان ابتدای رشد دندان ها و در سنین کودکی، از این عارضه جلوگیری شود. مکیدن انگشت یکی از عادت هایی است که برای جلوگیری از به وجود آمدن مشکل اپن بایت، می توان از آن جلوگیری کرد. همچنین مکیدن بیش از حد پستانک نیز ممکن است به اپن بایت منجر شود که در این صورت بهتر است وابستگی کودک به مکیدن پستانک نیز رفع شود. در صورتی که درمان اپن بایت با تاخیر انجام شود، فرد بیمار در آینده به مشکلات گفتاری و مشکلات زیبایی مواجه خواهد شد.
معرفی اپن بایت
اپن بایت یک اصطلاح دندانپزشکی است و در مواقعی به کار می رود که دندان های فک بالا و پایین در هنگام بسته شده دهان، نتوانند با یکدیگر تماس فیزیکی داشته باشند و یا روی یکدیگر قرار بگیرند. زمانی که این حالت اتفاق می افتد، در جهت عمودی بین دندان های جلویی دهان هیچگونه هم پوشانی وجود ندارد. در حالی که در وضعیت عادی، دندان های جلویی فک بالا باید کمی از سطح دندان های جلویی فک پایین را هم پوشانی کنند. در صورتی که خلاف این حالت در دندان های فرد وجود داشته باشد، مشکلات مال اکلوژن ظاهر می شود که از نمونه آنها می توان که مشکل اپن بایت اشاره کرد.
علل ایجاد ناهنجاری اپن بایت
اپن بایت یا همان مشکل عدم همرسی دندان های فک بالا و پایین می توانند مربوط به عادت های ناسالم دهان و دندان باشند. در این صورت، علل زیر می توانند به عنوان دلایل اصلی ایجاد ناهنجاری اپن بایت شناخته شوند:
- مکیدن لب پایینی
شاید به نظر مکیدن لب پایین یک مشکل به نظر نیاید؛ اما در واقع، مکیدن لب ها می تواند منجر به کج شدن دندان ها و یا انحراف فک از مسیر رشد طبیعی و نامتقارن شدن وضعیت فک های بالا و پایین باشد. عادت به مکیدن لب در صورتی که به حالت حفیف باشد اما در طولانی مدت و به صورت مداوم ادامه داشته باشد، در وضعیت فک و دندان ها مشکلات دائمی ایجاد می کند و پس از مدتی مشکل اپن بایت بروز می گردد.
- مکیدن انگشتان
تقریبا تمامی نوزادان به مکیدن انگشت تمایل دارند و در واقع این تمایلشان ذاتی است. به همین علت، کودکان در اغلب مواقع انگشتان خود، به خصوص انگشت شصت خود را می مکنند تا احساس آرامی و راحتی داشته باشند. طبق نظر متخصصین و محققین بهترین زمان برای ترک عادت مکیدن انگشتان در کودک، در سنین 3 یا 4 سالگی است.
بسیاری از متخصصین ارتودنسی معتقدند که تغییرات به وجود آمده در دندان ها و فکین کودک به واسطه مکیدن انگشتان، حالت برگشت پذیر دارد. در این صورت اگر کودک قبل از شروع رشد دندان های دائمی خود، که در سنین 5 تا 6 سالگی اتفاق می افتد، عادت مکیدن انگشتان خود را ترک کند، امکان اصلاح تغییرات ناشی از آن قطعا وجود دارد. اما از طرفی، در صورتی که کودک عادت مکیدن انگشتان خود را تا بعد از سنین 5 یا 6 سالگی ادامه دهد، ممکن است برای اصلاح مشکلات به وجود آمده از این عادت، نیاز به درمان های ارتودنسی وجود داشته باشد.
- فشار دادن زبان
شاید شما هم نام بلع کودکانه را شنیده باشید. این عادت یک عادت ناسالم در کودکان است که به واسطه آن، کودک به طور غیر ارادی در هنگام بلعیدن غذا، صحبت کردن و یا حتی زمانی که در حال استراحت است، با نوک زبانش به پشت دندان های جلویی فشار می آورد. حتی در برخی موارد ممکن است زبان کودک در این حالت از بین دندان ها بیرون بزند.
این عادت، یک مشکل جدی است و در صورتی که به موقع درمان و اصلاح نشود می تواند به مشکلات جدی تر، اعم از ناهنجاری اپن بایت، منجر شود.
- جلو بودن زبان
در این حالت، زبان در بیشتر مواقع، رو به جلو قرار گرفته است و در حتی در حال استراحت به پشت دندان ها فشار می آورد. در این صورت، همانند مورد قبلی، به مرور زمان فشار زبان به دندان های جلویی منجر به ایجاد ناهنجاری اپن بایت می شود. از طرفی، تنفس دهانی و در واقع، نفس کشیدن کودک از راه دهان می تواند باعث جلو آمدن زبان کودک و در نتیجه، به مرور زمان منجر به ایجاد ناهنجاری اپن بایت شود.
مشکلات ناشی از ایجاد ناهنجاری اپن بایت
تاثیرگزار ترین و پراهمیت ترین، عارضه ناهنجاری اپن بایت، بی نظم شدن و نامرتب شدن دندان ها در کنار بهم خوردن طرح لبخند بیمار است. اما در هر حال، مشکل طرح لبخند نامرتب می تواند علاوه بر کاهش زیبایی، روی کاهش میزان اعتماد به نفس فرد بیمار نیز تاثیرگزار باشد. در این صورت، این امر می تواند در فرد بیمار پیامد های روانی منفی و دراز مدتی داشته باشد.
نوک زبانی صحبت کردن یک مشکل است و عارضه اپن بایت می تواند روی بروز این مشکل تاثیرگزار باشد. در صورتی که مشکل اپن بایت به حالت نوک زبانی صحبت کردن منجر شود، ممکن است این حالت تا بزرگسالی فرد نیز ادامه داشته باشد. در این صورت، اصلاح ناهنجاری های دندان های و فکین می تواند به کاهش مشکلات گفتاری ناشی از مرتبی دندان ها، کمک کند.
ناهنجاری اپن بایت می تواند روی بروز مشکلاتی در غذا خوردن فرد تاثیرگزار باشد. در صورتی که مشکل اپن بایت به موقع درمان نشود و تا طولانی مدت این ناهنجاری ادامه داشته باشد، دندان های که در دو فک بالا و پایین به صورت ردیف و نامرتب قرار نگرفته اند، با ساییدگی شدید مواجه می شوند.
حساسیت دندان ها با بروز ناهنجاری اپن بایت افزایش پیدا می کند. در این صورت ناهنجاری اپن بایت باعث می شود که غذا خوردن برای بیمار آزاردهنده و دردناک باشد. از طرفی، خطر پوسیدگی دندان ها در افرادی که به ناهنجاری اپن بایت مبتلا هستند بیشتر از حد معمول است.
در صورتی که ناهنجاری اپن بایت به موقع درمان نشده و تشدید شود، فشار زیادی روی فک ها وارد شده و این فشار در نهایت به ایجاد سردردهای مکرر و افزایش حساسیت عمومی دندان ها منجر می شود.
روش های درمان ناهنجاری اپن بایت
برای درمان مشکل اپن بایت می توان از روش های مختلفی استفاده کرد که استفاده از این روش ها به خواسته بیمار، وضعیت ناهنجاری و شدید بودن و همچنین شرایط عمومی دندان ها، بستگی دارد. روش هایی که عموما برای درمان ناهنجاری اپن بایت مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از:
- درمان اپن بایت با سیم کشی دندان ها و استفاده از هدگیر ارتودنسی
در صورتی که فرد بیمار جوان باشد و رشد استخوان های فکش کامل نشده باشد، می توان از همین قابلیت به منظور بالا کشیدن دندان های عقب دهان و ایجاد تعادل مورد نظر در دندان های هر دو فک به منظور اصلاح و درمان ناهنجاری اپن بایت با استفاده از روش های درمانی ارتودنسی استفاده کرد.
بسته به شدت نامرتبی دندان ها می توان در کنار هدگیر ارتودنسی از بریس های ارتودنسی برای درمان اپن بایت استفاده کرد. در هر صورت، اگر عاداتی که منجر به ایجاد مشکل اپن بایت مشوند، ترک نشوند، درمان اپن بایت با استفاده از روش ارتودنسی نیز نمی تواند شامل نتایج دائم و ماندگار باشد و در این صورت، ممکن است ناهنجاری اپن بایت مجددا بروز پیدا کند.
درمان اپن بایت با جراحی فک
جراحی فک در درمان اپن بایت معمولا در بزرگسالان مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع، زمانی که رشد استخوان ها در بزرگسالان کند و یا متوقف شده باشد و از طرفی، ناهنجاری اپن بایت به قدری شدید باشد که با استفاده از روش های دیگر، امکان دستیابی به نتایج زیبا و بادوام وجود نداشته باشد، می توان درمان اپن بایت با جراحی فک را انجام داد.
در درمان ناهنجاری اپن بایت، استفاده از روش جراحی ارتودنسی یا همان جراحی اصلاحی فک می تواند نتایج طولانی تر و با دوام تری ارائه دهد. در طی درمان اپن بایت با جراحی فک، فک بالا به موقعیت جدید منتتقل می شود و در آن موقعیت صحیح، با استفاده از پیچ ها و پلاک های مخصوص نتایج ثابت می شود.
نتایج درمان اپن بایت
مهم ترین و تاثیرگزار ترین تغییری که در نتیجه درمان اپن بایت ظاهر می شود، بسته شدن حالت اپن بایت است که منجر به مرتب شدن دندان ها و زیبایی چهره می شود. علاوه بر آن، در صورتی که در درمان اپن بایت از جراحی ارتودنسی و در واقع جراحی فک استفاده شود، تغییرات مثبت مطابق با نظر بیمار در شکل چهره او به وجود می آید.
در رابطه با درمان اپن بایت می توان گفت که تمامی بیماران از نتایج به دست آمده از درمان رضایت کامل داشته اند. زیرا قطعا درمان این ناهنجاری علاوه بر اینکه به زیباتر شدن چهره کمک می کند، سلامت دندان ها را نیز در طی زمان حفظ می کند.
